Translate

11 Ιαν 2022

Ημερολόγιο Ενδυνάμωσης Άρηξις: 2 + 22 ιστορίες για έναν καλύτερο κόσμο το 2022

 
Το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων & Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας "Άρηξις", συνεχίζει για 4η συνεχόμενη χρονιά την έκδοση Ημερολογίου Ενδυνάμωσης.

Τα τελευταία χρόνια η ελληνική κοινωνία βρισκόταν σε διαδικασία ανάκαμψης από μια πολυετή κοινωνική και οικονομική κρίση. Η πανδημία covid-19, που εμφανίστηκε πριν από δύο έτη, με τις συνεχιζόμενες κοινωνικές, οικονομικές, υγειονομικές και ψυχολογικές επιπτώσεις της, ήρθε να προστεθεί στις πολύπλοκες προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει η χώρα μας.

Μέσα σε αυτήν την πιεστική, συχνά ασφυκτική ατμόσφαιρα, στο Κέντρο Πρόληψης "Άρηξις" επιλέγουμε να αντλήσουμε έμπνευση από πραγματικές ιστορίες ιστορικών προσώπων, τα οποία είτε κάποια στιγμή στον χρόνο, είτε σε όλη την πορεία της ζωής τους, παρέδωσαν μαθήματα ζωής. Με απλά λόγια, αντλούμε έμπνευση από αληθινές ιστορίες ανθρωπιάς. Όπως είχε πει ο αρχαίος σοφιστής Πρωταγόρας, "Πάντων χρημάτων μέτρον ἐστίν ἄνθρωπος", δηλαδή, "Για όλα τα πράγματα, κριτήριο είναι ο άνθρωπος."  

Φέτος, λοιπόν, το Ημερολόγιο είναι αφιερωμένο σε 22 ιστορίες για έναν καλύτερο κόσμο. Ο κάθε μήνας είναι αφιερωμένος σε μία ανθρώπινη αξία, για την οποία έχουν επιλεγεί δύο ιστορίες. Επιπλέον, για την κάθε ιστορία υπάρχουν ορισμένες ερωτήσεις που μας προσκαλούν να κάνουμε μία προσωπική επεξεργασία. Τέλος, δίνεται η ευκαιρία σε όσους χρησιμοποιήσουν το ημερολόγιο, να αναζητήσουν και να καταγράψουν +2 ιστορίες που είναι επιβεβαιωμένες ιστορικά ή που έχουν βιώσει προσωπικά, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν φωτεινά παραδείγματα δύναμης και έμπνευσης.
 



Το Ημερολόγιο απευθύνεται σε μαθητές και ενηλίκους. Μπορείτε να το βρείτε, σε μορφή βίντεο, ακολουθώντας τον εξής σύνδεσμο: https://youtu.be/A1bEl3JWct4

Θα είναι μεγάλη μας χαρά να μας στείλετε τις εντυπώσεις σας, καθώς και τις ιστορίες σας, στην ηλεκτρονική διεύθυνση: kp.arixis@yahoo.gr.

Σας ευχόμαστε να απολαύσετε το Ημερολόγιο, όπως και την κάθε ημέρα της νέας χρονιάς!

3 Ιαν 2022

Ημερολόγιο-αφίσα Άρηξις 2022 - για έναν δίκαιο και ισότιμο κόσμο!

Καλημέρα, καλή εβδομάδα και καλή χρονιά!

Το Ημερολόγιο-Αφίσα του Κέντρου Πρόληψης "Άρηξις" για το 2022 είναι αφιερωμένο στην ιστορία της Ρόζα Παρκς.




Η Ρόζα Παρκς (1913-2005) ήταν μία Αφροαμερικανίδα μοδίστρα που “έγραψε” Ιστορία την 1η Δεκεμβρίου 1955, στο Μοντγκόμερι της Αλαμπάμα.



x

Έχοντας μία “γεμάτη” ημέρα στη δουλειά της, πήρε το λεωφορείο για να επιστρέψει στο σπίτι της. Αμέσως μόλις κάθισε, ο οδηγός της είπε να σηκωθεί και να παραχωρήσει τη θέση της σ’ έναν λευκό άνδρα, όπως συνηθιζόταν εκείνη την εποχή στη χώρα. Η Ρόζα όμως αρνήθηκε να σηκωθεί.

Η άρνησή της, πρωτοφανής για την εποχή, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων και μία πολύ μεγάλη δικαστική μάχη, η οποία τελικά οδήγησε στο να κηρυχθεί αντισυνταγματικός ο φυλετικός διαχωρισμός στα λεωφορεία.

Επιπλέον, η θαρραλέα κίνησή της ώθησε το κίνημα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και, για το λόγο αυτό, η ίδια αναφέρεται ως “μητέρα του σύγχρονου κινήματος πολιτικών δικαιωμάτων”.


Με τα λόγια της Ρόζα Παρκς:


“Οι άνθρωποι λένε ότι δεν παραχώρησα τη θέση μου επειδή ήμουν κουρασμένη, όμως αυτό δεν είναι αλήθεια. Δεν ήμουν σωματικά κουρασμένη... Όχι, η μοναδική κούραση που είχα, ήταν η κούραση να υποχωρώ.”


“Η σημερινή βελανιδιά είναι ο χθεσινός καρπός που υπερασπίστηκε τη θέση του.”


“Υπήρχαν φορές που θα ήταν εύκολο να καταρρεύσω ή να πάω στην αντίθετη κατεύθυνση, αλλά κάπως ένιωθα ότι αν έκανα άλλο ένα βήμα, κάποιος θα ερχόταν με το μέρος μου.”


“Κάθε άνθρωπος πρέπει να ζει τη ζωή του ως πρότυπο για τους άλλους”.

“Θα ήθελα να με θυμούνται ως έναν άνθρωπο που ήθελε να είναι ελεύθερος...Έτσι ώστε και οι άλλοι άνθρωποι να είναι ελεύθεροι.”


Με το βλέμμα μας στραμμένο σε όσα ενώνουν τους ανθρώπους, ας εμπνευστούμε από τη συγκεκριμένη ιστορία και ας προσπαθήσουμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να εξαλείψουμε τις διακρίσεις που χωρίζουν, συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός περισσότερο δίκαιου και ισότιμου κόσμου για όλες και όλους!

23 Δεκ 2021

Ευχές από το Κέντρο Πρόληψης "Άρηξις"

-Παιδιά, αν η αγάπη ήταν ήχος, πώς θα ακουγόταν;

-Σαν τον ήχο από τα κουδουνάκια των ελαφιών του Άη Βασίλη, κυρία!
Αυτά τα Χριστούγεννα ας συμβάλλουμε όλοι να ακούγεται αυτός ο ήχος δυνατότερα!

Σας ευχόμαστε ολόψυχα Καλές Γιορτές!
Κέντρο Πρόληψης 'Άρηξις”


Λόγια εμπνευσμένα από βιωματικό εργαστήριο παιδιών Δημοτικού.

Επιμέλεια κάρτας Αργυρώ Κοτσέτσου, μαθήτρια Γ΄ Λυκείου.
📷

17 Δεκ 2021

Δραστηριότητες για γονείς και παιδιά τα Χριστούγεννα !

 Δραστηριότητες 

για γονείς και παιδιά

τα Χριστούγεννα !!!!!!

  

Κάθε χρόνο οι περισσότεροι άνθρωποι περιμένουν με ανυπομονησία τις γιορτές των Χριστουγέννων! Είναι οι μέρες που όλη η οικογένεια συναντιέται και απολαμβάνουν στιγμές χαλάρωσης και διασκέδασης. Οι περισσότεροι γονείς είναι αποφασισμένοι να αφιερώσουν χρόνο στα παιδιά τους και να κερδίσουν ξέγνοιαστες στιγμές μαζί τους. 

Εικόνα: Stephan H. στο Unsplash


Σας παρουσιάζουμε κάποιες ιδέες για δραστηριότητες με τα παιδιά σας:

 

Χριστουγεννιάτικος στολισμός:


Στολίστε μαζί το δέντρο και διακοσμήστε το σπίτι. Βάλτε χριστουγεννιάτικα τραγούδια και ζητείστε από τα παιδιά σας να συμμετέχουν στο στολισμό του δέντρου και του σπιτιού. Δημιουργείστε γιορτινή ατμόσφαιρα και αφήστε τα να πάρουν και τα ίδια πρωτοβουλίες ώστε να νιώθουν ότι συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία και ότι η άποψή τους γίνεται αποδεκτή.


Εικόνα: Lynda Hinton στο Unsplash
                                

Γλυκά:

Φτιάξτε με τα παιδιά σας μελομακάρονα, κουραμπιέδες ή απλά κουλουράκια για να “μοσχοβολήσει” το σπίτι σας. Ανακατευτείτε μαζί στην κουζίνα, προσπαθήστε να δώσετε χριστουγεννιάτικα σχήματα ή ακόμα και να δημιουργήσετε κάτι διαφορετικό - μοναδικό. Απολαύστε το χαμόγελο του παιδιού σας χωρίς ……. να σκεφτείτε το συμμάζεμα στο τέλος! Φροντίστε να είναι μοναδική στιγμή διασκέδασης και επικοινωνίας μεταξύ σας.   

Εικόνα: Bruna Branco στο Unsplash


Γράμμα στον Άγιο Βασίλη:

Φέτος  γράψτε μαζί το γράμμα στον Άγιο Βασίλη. Κάντε το να φαντάζει ως μια “μαγική” και σημαντική στιγμή. Δώστε στα παιδιά ένα τυπωμένο γράμμα, μείνετε κοντά τους και κάντε όνειρα και για το πως θα έρθει το δώρο, πως το φτιάχνει ο Άγιος Βασίλης με τα ξωτικά του, που θα το αφήσει… 

Εικόνα: Card Mapr στο Unsplash

Βόλτα στα μαγαζιά και στη στολισμένη πόλη:  

Παρέα με τα παιδιά σας  μπορείτε ελεύθερα να απολαύσετε βόλτες και αγορές στη στολισμένη Αθήνα. Η ατμόσφαιρα είναι τόσο γιορτινή που ακόμα και αν δεν καταφέρει κάποιος να κάνει τις αγορές που επιθυμεί, μπορεί να απολαύσει το κλίμα των ημερών μέσα από τα στολισμένα  μαγαζιά, τους δρόμους και τις πλατείες.

Εικόνα: Elena Mozhvilo στο Unsplash


Βραδιά χριστουγεννιάτικων ταινιών: 

Μετατρέψτε ένα βράδυ σε “βραδιά χριστουγεννιάτικων ταινιών”. Φτιάξτε όλοι μαζί “σπιτικό” pop corn, χαμηλώστε τα φώτα, επιλέξτε τις ταινίες που σας αρέσουν (π.χ. πολικό εξπρές) και καθίστε οικογενειακώς στο σαλόνι να τις απολαύσετε.  

Εικόνα: Ben White στο Unsplash 

 

Πατινάζ στον πάγο:

Την περίοδο των Χριστουγέννων υπάρχουν πάρα πολλές πίστες. Διοργανώστε έξοδο με τους φίλους των παιδιών σας και τους δικούς τους γονείς, ώστε να γίνει ακόμα πιο απολαυστική η εμπειρία. Αν και αρχικά μπορεί να φανεί λίγο δύσκολο, καταλήγει τις περισσότερες φορές να είναι πολύ διασκεδαστικό!

 

Μικροί περίπατοι στη φύση και στα πάρκα: 

Αφού τα παιδιά είναι απαλλαγμένα από τις υποχρεώσεις τους και εμείς οι μεγάλοι έχουμε λίγο περισσότερο ελεύθερο χρόνο, είναι ευκαιρία να τον εκμεταλλευτούμε με βόλτες και περιπάτους. Να ανακαλύψουμε καινούρια μέρη, να “χρησιμοποιήσουμε” το χρόνο για συζήτηση ή ακόμα και να απολαύσουμε τη σιωπή του τοπίου ή της φύσης.


Επισκεφτείτε τον Άγιο Βασίλη:

Υπάρχουν πάρα πολλά μέρη κοντά μας που έχουν οργανωθεί για να προσφέρουν χαρά στα παιδιά αυτές τις μέρες των γιορτών. Σε κάθε γωνιά σχεδόν μπορεί κάποιος να βρει το “σπίτι” του Άγιου Βασίλη ή ακόμα και τον “ίδιο” για να βγάλει μια αναμνηστική φωτογραφία μαζί του.

Εικόνα: Mike Arney στο Unsplash 

Παιχνίδια: 

Τα παιχνίδια στην οικογένεια δίνουν πάντα μια ευκαιρία σε γονείς και παιδιά να περάσουν χρόνο μαζί και να διασκεδάσουν. Επιλέξτε εσείς ποια παιχνίδια σας αρέσουν περισσότερο ή ακόμα δημιουργείστε τα δικά σας, αυτά που θα σας κάνουν να γελάσετε ακόμα περισσότερο.

 

Ανταλλαγή χριστουγεννιάτικων δώρων:

Τα δώρα δίνουν χαρά σε μικρούς και  μεγάλους. Δεν χρειάζεται να είναι κάτι ακριβό, μπορεί να είναι ακόμα και κάτι απλό και οικονομικό. Τα παιδιά μπορούν να ανταποδώσουν με χριστουγεννιάτικες ζωγραφιές ώστε να μπουν στη διαδικασία να σκεφτούν κάτι “γλυκό” και όμορφο για τους γονείς τους.



Αν έχετε μεγαλύτερα παιδιά διοργανώστε μια βραδιά με τους φίλους τους στο σπίτι. Δημιουργείστε χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα, ετοιμάστε φαγητά και ζητήστε από το παιδί να καλέσει τους φίλους του, για να περάσουν στο σπίτι σας το χρόνο τους. Ακόμα και αν δεν σας αφήσουν να συμμετέχετε στην παρέα τους θα έχετε απολαύσει τη διαδικασία της προετοιμασίας με το παιδί σας και θα έχετε εκφράσει το ενδιαφέρον σας για εκείνο.   

                       


To Κέντρο Πρόληψης "Άρηξις" σας εύχεται :

ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ !!!!!!!

                                                                                                

 Για το Κέντρο Πρόληψης,
  Καλλιόπη Ταβουλάρη
(Ψυχολόγος, Στέλεχος ΕΣΠΑ-ΟΚΑΝΑ)

10 Δεκ 2021

Παγκόσμια Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Σαν σήμερα, στις 10 Δεκεμβρίου 1948, υπογράφηκε η Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Στα 73 χρόνια που έχουν μεσολαβήσει έχουν γίνει κάποια σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της εφαρμογής της.

Ωστόσο, η ενσωμάτωση των αρχών της διακήρυξης στην καθημερινή ζωή με έμπρακτο τρόπο αποτελεί μία διαρκή πρόκληση σε προσωπικό, συλλογικό, κρατικό και παγκόσμιο επίπεδο. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας covid-19 μάλιστα, έχουν προκύψει νέα ζητήματα.

Όπως λέει η Ύπατη Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, στο φετινό της μήνυμα, Michelle Bachelet: "Τα τελευταία δύο χρόνια έχουν καταδείξει με επώδυνο τρόπο το αφόρητο κόστος των αυξανόμενων ανισοτήτων. Η ισότητα βρίσκεται στην καρδιά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει όλοι να έχουμε την ίδια εμφάνιση, τον ίδιο τρόπο σκέψης ή συμπεριφοράς.

Το αντίθετο μάλιστα. Σημαίνει ότι ασπαζόμαστε την ποικιλομορφία μας και απαιτούμε να έχουμε όλοι μεταχείριση χωρίς κανενός είδους διάκριση. Ότι ανεξαρτήτως ποιοί είμαστε, ποιούς αγαπάμε ή πού ζούμε, έχουμε ίσες ευκαιρίες να ζήσουμε με αξιοπρέπεια και να ακολουθήσουμε τα όνειρά μας".


Φωτογραφία με τίτλο "Μια Διψασμένη Γη" (δυτική Βεγγάλη, Ινδία, Μάρτιος 2021). Γυναίκες αναζητούν νερό επειδή δεν έχουν επαρκείς πηγές νερού για καθημερινή χρήση λόγω σοβαρής ξηρασίας. Ήταν η νικήτρια φωτογραφία στον διαγωνισμό Photography 4: 


Η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου:

 

Προοίμιο

“Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύμφυτη σε όλα τα μέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων δικαιωμάτων τους αποτελεί το θεμέλιο της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της ειρήνης στον κόσμο.

Επειδή η παραγνώριση και η περιφρόνηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου οδήγησαν σε πράξεις βαρβαρότητας, που εξεγείρουν την ανθρώπινη συνείδηση, και η προοπτική ενός κόσμου όπου οι άνθρωποι θα είναι ελεύθεροι να μιλούν και να πιστεύουν, λυτρωμένοι από τον τρόμο και την αθλιότητα, έχει διακηρυχθεί ως η πιο υψηλή επιδίωξη του ανθρώπου.

Επειδή έχει ουσιαστική σημασία να προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα από ένα καθεστώς δικαίου, ώστε ο άνθρωπος να μην αναγκάζεται να προσφεύγει, ως έσχατο καταφύγιο, στην εξέγερση κατά της τυραννίας και της καταπίεσης.

Επειδή έχει ουσιαστική σημασία να ενθαρρύνεται η ανάπτυξη φιλικών σχέσεων ανάμεσα στα έθνη.

Επειδή, με τον καταστατικό Χάρτη, οι λαοί των Ηνωμένων Εθνών διακήρυξαν και πάλι την πίστη τους στα θεμελιακά δικαιώματα του ανθρώπου, στην αξιοπρέπεια και την αξία της ανθρώπινης προσωπικότητας, στην ισότητα δικαιωμάτων ανδρών και γυναικών, και διακήρυξαν πως είναι αποφασισμένοι να συντελέσουν στην κοινωνική πρόοδο και να δημιουργήσουν καλύτερες συνθήκες ζωής στα πλαίσια μιας ευρύτερης ελευθερίας.

Επειδή τα κράτη μέλη ανέλαβαν την υποχρέωση να εξασφαλίσουν, σε συνεργασία με τον Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών, τον αποτελεσματικό σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιακών ελευθεριών σε όλο τον κόσμο.

Επειδή η ταυτότητα αντιλήψεων ως προς τα δικαιώματα και τις ελευθερίες αυτές έχει εξαιρετική σημασία για να εκπληρωθεί πέρα ως πέρα αυτή η υποχρέωση,

Η ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ

Διακηρύσσει ότι η παρούσα Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αποτελεί το κοινό ιδανικό στο οποίο πρέπει να κατατείνουν όλοι οι λαοί και όλα τα έθνη, έτσι ώστε κάθε άτομο και κάθε όργανο της κοινωνίας, με τη Διακήρυξη αυτή διαρκώς στη σκέψη, να καταβάλλει, με τη διδασκαλία και την παιδεία, κάθε προσπάθεια για να αναπτυχθεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων και των ελευθεριών αυτών, και να εξασφαλιστεί προοδευτικά, με εσωτερικά και διεθνή μέσα, η παγκόσμια και αποτελεσματική εφαρμογή τους, τόσο ανάμεσα στους λαούς των ίδιων των κρατών μελών όσο και ανάμεσα στους πληθυσμούς χωρών που βρίσκονται στη δικαιοδοσία τους…”

 

Διαβάστε το πλήρες κείμενο της διακήρυξης:

https://www.ohchr.org/EN/UDHR/Pages/Language.aspx?LangID=grk

 

Μηνύματα από τον Γενικό Γραμματέα και την Ύπατη Αρμοστή του ΟΗΕ για την Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 2021: https://www.un.org/en/observances/human-rights-day/messages

 
Για το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων & Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας "Άρηξις",
Αλεξάνδρα Χαβιάρα (Ψυχολόγος)

28 Νοε 2021

ΔΙΑΤΑΡΑΧH ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ - ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΗΛΙΚΗ ΖΩΗ

 ΔΙΑΤΑΡΑΧH ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ - ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ & ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΟΥΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΗΛΙΚΗ ΖΩΗ

Καλλιόπη Κ. Ταβουλάρη

(Ψυχολόγος, Στέλεχος ΕΣΠΑ ΟΚΑΝΑ)

Nοέμβριος 2021 


Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων & Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας “Άρηξις”




ΕΙΣΑΓΩΓΗ:

Σύμφωνα με τελευταίες μελέτες, γιατροί και ερευνητές υποστηρίζουν πως τα παιδιά που έχουν διαγνωστεί με Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) και δεν έχουν δεχθεί θεραπεία, διατρέχουν υψηλό κίνδυνο για χρήση ουσιών στην εφηβεία και την πρώιμη ενηλικίωση. Η συχνή συνύπαρξη ΔΕΠ-Υ σε άτομα που πληρούν τα κριτήρια της Διαταραχής Χρήσης Ουσιών είναι μια σημαντική πρόκληση για διερεύνηση που απαιτεί επιστημονικά στοιχεία. Δεδομένου του υψηλού επιπολασμού και της επίδρασης της ΔΕΠ-Υ σε ασθενείς με Διαταραχή Χρήσης Ουσιών, ο έλεγχος για ΔΕΠ-Υ χρειάζεται να αποτελεί μέρος των τυπικών διαδικασιών πρόληψης στην αντιμετώπιση της εξάρτησης.


ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΟΧΗΣ- ΥΠΕΡΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ


Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής -Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) κατά DSM -V (attention deficit hyperactivity disorder, ADHD)1 ή Υπερκινητική Διαταραχή κατά ICD-10 (Hyper kinetic Disorder, HD)2 είναι από τις πιο συχνές συμπεριφορικές διαταραχές και η συχνότερη νευροαναπτυξιακή διαταραχή της παιδικής ηλικίας. Η ΔΕΠ-Υ είναι μια δια βίου νευροαναπτυξιακή διαταραχή, δηλαδή σχετίζεται με την ωρίμανση του νευρικού συστήματος και εμφανίζεται με σταθερή πορεία και ειδικές γνωστικές δυσλειτουργίες. Η κλινική εικόνα της ΔΕΠ-Υ ποικίλει ανάλογα με το αναπτυξιακό στάδιο του ατόμου. Στην προσχολική ηλικία (3-5 ετών) η κλινική εικόνα χαρακτηρίζεται από υπερβολική σωματική κινητικότητα, δυσκολία στη συνεργασία με συνομηλίκους και μη συμμόρφωση στις υποδείξεις των ενηλίκων. Στη σχολική ηλικία (6-12 ετών) εκτός από τα κύρια συμπτώματα της διαταραχής, όπως περιγράφονται στα ταξινομικά συστήματα, δηλαδή: απροσεξία, υπερκινητικότητα και παρορμητικότητα, συχνά εμφανίζεται εναντιωματική συμπεριφορά, συγκρούσεις με συνομηλίκους και ακαδημαϊκά προβλήματα. Στην εφηβεία μειώνεται η υπερδραστηριότητα αλλά συνεχίζουν οι συγκρούσεις με τους γονείς και συχνά εμφανίζονται συμπεριφορές υψηλού κινδύνου. (Ψυχιατρική Εταιρεία,2012).3 Στη ΔΕΠ-Υ παρατηρούνται δυσλειτουργίες στη λειτουργία του εγκεφάλου, κάποιες από τις οποίες σχετίζονται με την εσωτερική και εξωτερική αυτορρύθμιση.

Τα άτομα με ΔΕΠ-Υ είναι ανυπόμονα, έχουν χαμηλή ανοχή στη ματαίωση, ενθουσιάζονται εύκολα, θυμώνουν γρήγορα εξαιτίας του ελλείμματος στη συναισθηματική ρύθμιση. Την τελευταία δεκαετία έχουν προκύψει στοιχεία που δείχνουν ότι οι περισσότερες περιπτώσεις με ΔΕΠ-Υ περιλαμβάνουν προβλήματα με τη συναισθηματική παρορμητικότητα (ΕΙ) και την ανεπαρκή συναισθηματική αυτορρύθμιση (DESR). Δείχνουν επίσης ότι αυτά τα προβλήματα σχετίζονται με τη σοβαρότητα των πιο παραδοσιακών συμπτωμάτων της διαταραχής και ότι μοιράζονται τις ίδιες γενετικές επιρροές που έχουν τεκμηριωθεί στην έρευνα για ΔΕΠ-Υ. Η εκτίμηση για ΔΕΠ-Υ απαιτεί την ικανότητα διάκρισης μεταξύ αυτής και άλλων διαταραχών που παρουσιάζουν σημαντική συμπτωματική επικάλυψη.

Μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος αντιμετώπισης της ΔΕΠ-Υ είναι συνδυασμός φαρμάκων, συμπεριφορικών παρεμβάσεων και συμβουλευτικής Γονέων. 
Ένα άτομο μπορεί να επωφεληθεί από θεραπείες διαχείρισης άγχους, γνωστική/συμπεριφορική θεραπεία και οικογενειακή θεραπεία. Οι τρέχουσες οδηγίες προτείνουν να συμπεριληφθούν μη φαρμακολογικές παρεμβάσεις ως μέρος του σχεδιασμού θεραπείας, για παιδιά και εφήβους. Για παιδιά ηλικίας κάτω των 6 ετών, τα στοιχεία είναι ισχυρά ότι η παρέμβαση πρώτης γραμμής θα πρέπει να είναι εκπαίδευση συμπεριφοράς γονέων.4 Η Φαρμακευτική αγωγή λειτουργεί κυρίως στα βασικά συμπτώματα και πρέπει να εφαρμόζεται για παιδιά ηλικίας 6 ετών και άνω.5 H θεραπεία εφήβων και ενηλίκων βασίζεται σε εμπειρικά δεδομένα που αποδεικνύουν βελτίωση με γνωστικές συμπεριφορικές θεραπείες6 καθώς και φαρμακολογικές θεραπείες.


ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΧΡΗΣΗΣ ΟΥΣΙΏΝ


Η χρήση ουσιών περιλαμβάνει το κάπνισμα, την κατανάλωση αλκοόλ ή τη χρήση άλλων εθιστικών ουσιών. Χωρίζεται σε τρεις κατηγορίες: α) τη χρήση που δεν συνεπάγεται αρνητικές συνέπειες, β) την επικίνδυνη χρήση και γ) τη διαταραχή χρήσης ουσιών (SUD).7 Η διαταραχή χρήσης ουσιών χαρακτηρίζεται από αδυναμία αποχής από τη συστηματική χρήση ουσιών, βλάβη του ελέγχου συμπεριφοράς και σημαντικά προβλήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις8 καθώς και σημαντική εξασθένηση ή δυσφορία του χρήστη9.

Tο DSM IV αναγνωρίζει διαταραχές που σχετίζονται με ουσίες δέκα διαφορετικών κατηγοριών φαρμάκων: Αλκοόλ, καφεΐνη, κάνναβη, παραισθησιογόνα, εισπνεόμενα, οπιοειδή, ηρεμιστικά, υπνωτικά ή αγχολυτικά – διεγερτικά, καπνός ή άλλες άγνωστες ουσίες. Τα κριτήρια για τη διάγνωση της Διαταραχής Χρήσης Ουσιών είναι τα ακόλουθα10:

1) Λήψη της ουσίας σε μεγαλύτερες ποσότητες ή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από αυτό που προοριζόταν αρχικά.
2) Προσπάθεια για μείωση χρήσης ουσιών χωρίς αποτέλεσμα.
3) Σπατάλη χρόνου με σκοπό τη λήψη, τη χρήση ή την ανάκτηση από τη χρήση ουσίας.
4) Λαχτάρα και παρότρυνση για χρήση ουσίας.
5) Μείωση επιδόσεων - αποτελεσματικότητας στη δουλειά, στο σπίτι ή στο σχολείο λόγω χρήσης ουσιών.
6) Συνέχιση χρήσης, ακόμη και όταν προκαλεί προβλήματα στις σχέσεις.
7) Παραίτηση από σημαντικές κοινωνικές, επαγγελματικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότητες, λόγω χρήσης ουσιών.
8) Επαναλαμβανόμενη χρήση ουσιών, ακόμα και όταν το άτομο μπαίνει σε κίνδυνο.
9) Συνέχιση χρήσης ουσιών, ακόμα και όταν υπάρχει επίγνωση ότι ο χρήστης έχει ένα σωματικό ή ψυχολογικό πρόβλημα που θα μπορούσε να επιδεινωθεί από την ουσία.
10) Αυξανόμενη χρήση ουσίας για να υπάρξει το επιθυμητό αποτέλεσμα (ανοχή).
11) Ανάπτυξη συμπτωμάτων στέρησης, τα οποία μπορούν να ανακουφιστούν με τη λήψη περισσότερης ουσίας.


ΠΩΣ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ

Η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) και η Διαταραχή Χρήσης Ουσιών είναι κοινές ψυχικές διαταραχές που συνυπάρχουν συνήθως.11 Στον γενικό πληθυσμό, η ΔΕΠ-Υ εμφανίζεται σε περίπου 6% των παιδιών και των εφήβων και περίπου 2,5% των ενηλίκων.12 Συνδυάζοντας 27 γενικούς πληθυσμούς και κλινικές μελέτες με περισσότερους από 4.000 συμμετέχοντες με ΔΕΠ-Υ και 7.000 συμμετέχοντες χωρίς ΔΕΠ-Υ. Εκείνοι με ΔΕΠ-Υ είχαν περίπου 2-3 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν εθισμό σε νικοτίνη, αλκοόλ, μαριχουάνα, κοκαΐνη ή και άλλες διαταραχές χρήσης ουσιών, από εκείνους χωρίς ΔΕΠ-Υ.13 Σε ενήλικες με Διαταραχή Χρήσης Ουσιών, ο επιπολασμός της ΔΕΠ-Υ εκτιμάται σε περίπου 20%.14 Επιπλέον, τα άτομα με Διαταραχή Χρήσης Ουσιών και συνυπάρχουσα ΔΕΠ-Υ έχουν μια προηγούμενη έναρξη της χρήσης ουσιών, ταχύτερη μετάβαση στη χρήση και υψηλότερο κίνδυνο υποτροπής σε σύγκριση με εκείνους χωρίς ΔΕΠ-Υ.15 Επίσης, είναι πιο σύνηθες για παιδιά με ΔΕΠ-Υ (που δεν έχουν μπει στη διαδικασία θεραπείας) να ξεκινήσουν τη χρήση αλκοόλ κατά τη διάρκεια της εφηβείας τους.

Γενετικές μελέτες έχουν συνδέσει τα γονίδια ντοπαμίνης με ΔΕΠ-Υ.16 Ακόμα, μελέτες απεικόνισης έχουν δείξει ανωμαλίες της λειτουργίας της ντοπαμίνης και δομικές ανωμαλίες σε περιοχές του εγκεφάλου που παράγουν ντοπαμίνη.17 Οι θεραπευτικές επιδράσεις των ψυχοδιεγερτικών στα συμπτώματα της ΔΕΠ-Υ πιστεύεται ότι οφείλονται στην ικανότητά τους να αυξάνουν την εξωκυτταρική ντοπαμίνη.18 Οι Volkow και Swanson19 ισχυρίστηκαν ότι η εξωκυτταρική απελευθέρωση ντοπαμίνης που προκαλείται από ψυχοδιεγερτικά βελτιώνει την προσοχή με την ενίσχυση της πυροδότησης νευρωνικών κυττάρων που σχετίζονται με την εργασία. Καθώς η ανάπτυξη της Διαταραχής Χρήσης Ουσιών συνδέεται επίσης με την ντοπαμίνη20 μπορεί να υπάρχουν κοινοί παράγοντες που οδηγούν στη συνύπαρξη των δύο διαταραχών.

Η παρορμητικότητα, η κακή κρίση και η κοινωνική αμηχανία που εμφανίζονται συχνά σε άτομα με ΔΕΠ-Υ ανοίγουν το δρόμο για υπέρβαση, ανεξάρτητα από τις συνέπειες. Ένας ακόμα παράγοντας που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για προβλήματα κατάχρησης ουσιών,σε άτομα που δεν έχουν δεχθεί θεραπεία, είναι ότι συχνά είναι λιγότερο επιτυχημένα ακαδημαϊκά και κερδίζουν λιγότερα χρήματα συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους.21

Σε πολλές μελέτες βρέθηκε υψηλή συχνότητα κατάχρησης αλκοόλ σε ασθενείς με ΔΕΠ-Υ. Οι Biederman et al (1998)22 περιέγραψαν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά κατάχρησης αλκοόλ ή εξάρτησης μεταξύ 239 ενηλίκων με ΔΕΠ-Υ, στο 44% , σε σύγκριση με έναν πληθυσμό ελέγχου 268 ατόμων, 24% των οποίων επηρεάστηκαν. Στην έρευνά τους σε 78 ενήλικες ασθενείς με ΔΕΠ-Υ οι Dowey et al.(1997)23καθόρισαν ένα ποσοστό 33,3% για κατάχρηση αλκοόλ ή άλλης εξάρτησης. Οι Rasmussen και Gilberg (2000)24 διαπίστωσαν αυξημένη συχνότητα κατάχρησης ουσιών σε μια ελεγχόμενη διαχρονική μελέτη σε 55 ασθενείς 22 ετών στους οποίους η ΔΕΠ-Υ είχε διαγνωστεί στην ηλικία των 7 ετών και δεν είχαν κάνει ποτέ θεραπεία , σε σύγκριση με 46 άτομα στην ομάδα ελέγχου .
Όσον αφορά στην εξάρτηση από κοκαΐνη αποδείχτηκε ότι υπάρχει επικράτηση 35% στην ΔΕΠ-Υ και ότι η κατανάλωση κοκαΐνης είναι πιο ξεκινά νωρίτερα σε αυτή την ομάδα ασθενών από ότι σε εθισμένους σε κοκαΐνη χωρίς ΔΕΠ-Υ.25 Επίσης, μελέτες που διεξήχθησαν 26 απέδειξαν ότι γίνεται πιο συχνά χρήση κοκαΐνης σε ασθενείς με ΔΕΠ-Υ και ότι όσοι επηρεάζονται αναφέρουν σημαντική μείωση των συμπτωμάτων έπειτα από τη λήψη της ουσίας.

Ο κίνδυνος εξάρτησης από νικοτίνη φαίνεται επίσης να είναι υψηλότερος σε ασθενείς με ΔΕΠ-Υ. Αναφέρεται ποσοστό εξάρτησης 40% - 75% σε ενήλικες.27
Οι διαθέσιμες μελέτες δείχνουν σύνδεση μεταξύ ΔΕΠ-Υ και εθισμού. Τα αποτελέσματα πρόσφατης διαχρονικής έρευνας έδειξαν ότι η ανάπτυξη προβλημάτων εσωτερίκευσης , όπως η κατάθλιψη και το άγχος- σε μεγάλο βαθμό μέσω της απόρριψης από ομότιμους- μεσολαβεί στη σχέση μεταξύ συμπτωμάτων ΔΕΠ-Υ και κινδύνου χρήσης ουσιών και κατάχρησης.28 Αρκετές μελέτες έχουν αναφέρει ότι οι διαταραχές κατάθλιψης και άγχους είναι οι συχνότερα αναφερόμενες ψυχιατρικές συν νοσηρότητες σε άτομα με ΔΕΠ-Υ.29 Τέτοια δεδομένα υποδηλώνουν ότι η χρήση ουσιών και άλλες εθιστικές συμπεριφορές, μπορεί να είναι μια μορφή “αυτοθεραπείας”, ελλείψει επαρκούς κοινωνικής υποστήριξης και ως μέσο για την αντιμετώπιση αγχωτικών γεγονότων στην εφηβεία.

Tα άτομα με ΔΕΠ-Υ που ζουν χωρίς θεραπεία έχουν την τάση να “αυτοθεραπεύονται” κάνοντας χρήση φαρμάκων δικής τους επιλογής. Τα φάρμακα επιλογής κυμαίνονται από “καλοήθη”, όπως είναι ο καφές, έως ανθυγιεινά αλλά νόμιμα, όπως τσιγάρα έως δυνατά πιο προβληματικά, όπως αλκοόλ. Σε ορισμένες περιπτώσεις καταλήγουν σε “αυτοθεραπεία” με διεγερτικά.30

Σύμφωνα με τον Timothy Wilens, MD, αναπληρωτή καθηγητή Ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ της Βοστώνης, το 70% των ανθρώπων με ΔΕΠ-Υ κάνουν χρήση ουσιών για να βελτιώσουν τη διάθεσή τους, να κοιμηθούν καλύτερα ή για άλλους λόγους. Έφηβοι με ΔΕΠ-Υ και Διαταραχή Χρήσης Ουσιών συχνά αναφέρουν ότι χρησιμοποιούν ουσίες με σκοπό να εξασθενίσουν την υπερβολική ενέργειά τους και να τους βοηθήσουν να κοιμηθούν. Οι ενήλικες με εξάρτηση από νικοτίνη έχουν περιγράψει τη βελτίωση της προσοχής τους και της εκτελεστικής λειτουργίας. Αυτό το είδος “αυτοθεραπείας” φαίνεται ιδιαίτερα συχνό σε άτομα των οποίων η διαταραχή παραμένει αδιάγνωστη ή που έχουν διαγνωστεί αλλά δεν έχουν λάβει ποτέ θεραπεία. Σύμφωνα με τον William Dodson, MD, ειδικό στη ΔΕΠ-Υ στο Χάρβαρντ, στα άτομα με ΔΕΠ-Υ όταν γερνούν, μειώνεται το υπερδραστικό στοιχείο αλλά παραμένουν εξίσου υπερβολικοί στο εσωτερικό τους που χρειάζονται κάτι για να ηρεμήσουν τον εγκέφαλό τους ώστε να είναι παραγωγικοί.31

Δεδομένου του υψηλού επιπολασμού και της επίδρασης της ΔΕΠ-Υ σε ασθενείς με Διαταραχή χρήσης ουσιών ο έλεγχος για την διαπίστωση της διαταραχής πρέπει να αποτελεί μέρος των τυπικών διαδικασιών πρόληψης εθισμού. Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι η έγκαιρη διεγερτική θεραπεία της ΔΕΠ-Υ στην παιδική ηλικία μπορεί να αποτρέψει την ανάπτυξη Διαταραχής Χρήσης Ουσιών32 και ότι η φαρμακοθεραπεία μπορεί να βελτιώσει τα αποτελέσματα σε ασθενείς με Διαταραχή Χρήσης Ουσιών με συννοσηρότητα ΔΕΠ-Υ.33
Επιπλέον, υπάρχουν νέες πληροφορίες σχετικά με τα βιολογικά στοιχεία της συχνής συνύπαρξης των δύο διαταραχών. Οι ΔΕΠ-Υ και Διαταραχή Χρήσης Ουσιών ανήκουν στις πιο κληρονομικές ψυχιατρικές καταστάσεις.34 Δύο μελέτες συσχέτισης με δίδυμο και γονιδίωμα έχουν δείξει μια ισχυρή κοινή κληρονομικότητα ανάμεσα στις δύο διαταραχές.35 Αυτά τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η συχνή συνύπαρξη αυτών των καταστάσεων έχει κοινό βιολογικό υπόβαθρο. Ομοίως, οι νευρογνωστικές και νευροαπεικονιστικές μελέτες έχουν εντοπίσει τις οδούς γνωστικού ελέγχου, τις διαδρομές ανταμοιβής και τις ρυθμίσεις συναισθημάτων που εμπλέκονται κεντρικά και στις δύο καταστάσεις.36


ΠΡΟΛΗΨΗ:

Η έγκαιρη και σωστή διάγνωση της Διαταραχής Ελλειμματικής Συμπεριφοράς καθώς και η θεραπευτική παρέμβαση για τον έλεγχο της είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας που μπορεί να αποτρέψει την ανάπτυξη της Διαταραχής Χρήσης Ουσιών σε παιδιά με ΔΕΠ-Υ.
Πριν αναφερθεί η αντιμετώπιση - θεραπεία της συνύπαρξης των δύο διαταραχών χρειάζεται να αναφερθεί και να τονιστεί η σημαντικότητα της πρόληψης. Όπως έχει αναφερθεί παραπάνω η θεραπεία για ΔΕΠ-Υ περιλαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, ατομική ψυχολογική στήριξη παιδιού και Συμβουλευτική Γονέων. Τα προγράμματα πρώιμης παρέμβασης είναι πιο αποτελεσματικά όταν γονείς και εκπαιδευτικοί συνεργάζονται. Οι δάσκαλοι έχουν τη δυνατότητα να εκπαιδευτούν σε Παρεμβάσεις Συμπεριφοράς στην τάξη. Η ψυχολογική θεραπεία έχει ως στόχο να βοηθήσει ένα παιδί να διαχειριστεί τα συμπτώματα και τα έντονα συναισθήματα ώστε να λειτουργεί καλά στο σπίτι, στο σχολείο και στην κοινότητα.
Στα προγράμματα εκπαίδευσης για γονείς και εκπαιδευτικούς παρέχεται υποστήριξη στους φροντιστές των παιδιών με ΔΕΠ-Υ . Οι γονείς μαθαίνουν συγκεκριμένους τρόπους για να μιλούν στο παιδί, να παίζουν και να εργάζονται μαζί του. Ενθαρρύνονται να συζητήσουν για την ΔΕΠ-Υ και τις επιπτώσεις στο άτομο και στην οικογένεια.
Οι εκπαιδευτικοί μαθαίνουν μια σειρά από τεχνικές συμπεριφορικής παρέμβασης. Η κύρια τεχνική αφορά την “επαινετική συμπεριφορά με συνέπεια και ειλικρίνεια” από τον δάσκαλο προς τον μαθητή. Επιπλέον, σημαντική τεχνική είναι η : “διαμεσολάβηση από ομότιμους”. Ο χειριστής ενισχύει τα μέλη της τάξης (παιδιά) να λειτουργούν ομαδικά. Στα προγράμματα διαμεσολάβησης συνομήλικων οι μαθητές εκπαιδεύονται να διαχειριστούν διαφορές που αφορούν συμμαθητές. Οι εκπαιδευτικοί, μπορούν να χρησιμοποιούν ακόμα “υποδείξεις συμπεριφοράς “για όλους τους μαθητές. Αυτές οι προτροπές βοηθούν να υπενθυμίσουν στους μαθητές τις προσδοκίες για τη συμπεριφορά τους στην τάξη. Τέλος, δίνεται η δυνατότητα να καθοριστούν από το δάσκαλο (φροντιστή) συναντήσεις επίλυσης προβλημάτων κατά τη διάρκεια μιας διδακτικής ώρας σε εποπτευόμενο περιβάλλον.

ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Η στρατηγική για τη θεραπεία εφήβων και νεαρών με ΔΕΠ-Υ και Διαταραχή Χρήσης Ουσιών πρέπει να περιλαμβάνει την ενδελεχή εξέταση και των δύο διαταραχών ξεχωριστά.37 Η σωστή θεραπεία της ΔΕΠ-Υ σε άτομα με Διαταραχή Χρήσης Ουσιών περιλαμβάνει ψυχοεκπαίδευση, φαρμακοθεραπεία, ατομική ή και ομαδική γνωσιακή/συμπεριφορική θεραπεία.38

Σε ενήλικες με ΔΕΠ-Υ και Διαταραχή Χρήσης Ουσιών η έρευνα υποδεικνύει τη χρησιμότητα του συνδυασμού φαρμακοθεραπείας και ψυχοθεραπείας.39 Η θεραπεία της ΔΕΠ-Υ πρέπει να ενσωματωθεί στη θεραπεία της Διαταραχής Χρήσης Ουσιών και αντίστροφα. Αρχικά, πρέπει να πραγματοποιηθεί ενδελεχής αξιολόγηση της χρήσης ουσιών και των αναγκών της ΔΕΠ-Υ πριν από τη θεραπεία. Έχει αποδειχθεί ότι οι νέοι και οι έφηβοι με δευτερογενές όφελος από Χρήση ουσιών επωφελούνται τόσο από την οικογενειακή τόσο και από την ατομική παρέμβαση.40 Προτιμότερο είναι να ελεγχθεί ο εθισμός αρχικά, ώστε το άτομο με ΔΕΠ-Υ να χρησιμοποιεί ουσίες με λιγότερο επικίνδυνο και πιο “ελεγχόμενο” τρόπο.41 Εφόσον ελεγχθεί η χρήση ουσιών, η προτιμότερη θεραπεία είναι η δομημένη ψυχοθεραπεία τόσο για την αντιμετώπιση της ΔΕΠ-Υ όσο και για την Διαταραχή Χρήσης Ουσιών.


ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Συμπερασματικά, σύμφωνα με σημαντικά βιβλιογραφικά στοιχεία, οι έφηβοι και οι νέοι με ΔΕΠ-Υ διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν Διαταραχή Χρήσης Ουσιών. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία της ΔΕΠ-Υ στα παιδιά καθώς και η εκπαίδευση της οικογένειάς τους, αποδεδειγμένα, προλαμβάνει την εμπλοκή τους σε ουσίες ως τρόπο “αυτοθεραπείας”. Τα αποτελέσματα πρόσφατων μελετών υποδεικνύουν ότι η δομημένη ψυχοθεραπεία πρέπει να είναι ο βασικός τρόπος αντιμετώπισης της συνύπαρξης των δυο διαταραχών. Σύμφωνα με τις μελέτες η πιο αποτελεσματική μέθοδος θεραπείας είναι η Γνωσιακή/Συμπεριφορική Θεραπεία (Cognitive Behavioral Therapy-CBT). Η έναρξη φαρμάκων για τη ΔΕΠ-Υ στον πληθυσμό με Διαταραχή Χρήσης Ουσιών φαίνεται να χρησιμοποιείται καλύτερα μετά από σταθεροποίηση της χρήσης ουσιών.


ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:


1) American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 4th ed. APA, Washington DC,2000.

2)World Health Organization. Statistical classification of diseases (ICD-10). WHO, Geneva, Switzerland,1993.

3) Κουμούλα Α. Η εξέλιξη της διαταραχής ελλειματικής προσοχής – υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ). Ψυχιατρική 2012,23:Π 49-Π59.

4) Bolea -Alamanac B, Nutt DJ, Adamou M et al, British Association for Psychopharmacology. Evidence based guidelines for the pharmacological management of attention deficit hyperactivity disorder :update on reconnendations fron the British association for psychopharmacology. J Psychopharmacol 2014,28(3): 179 -203.

5Charach A, Carson P, Fox S, Ali MU, BECKETT J, Lim CG. Interventions for preschool Children at high risk for ADHD: A comparative effectiveness review. Pediatrics 2013, 131(5): e 1584- 604.

6) Storebo OJ, Skoog M, Damm D, Thomsen PH, Simonsen E, Gluud C. Social Skills training for attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) in children aged 5 to 18 years. Cochrane Database Syst Rev 2011, (12) CD008223.

7) Αnsthel KM, Faraone SV, Gordon M. Cognitive behavioral treatment outcomes in adolescent ADHD. J Atten Disord.2012.

8) Wilens T, Morrison NR, Prince JB. An update on pharmacotherapy of attention -deficit / hyperactivity disorder in adults. Expert Rev. Neurother .2011, 11 (10).

9) Center for Addition substance Abuse at Columbia College, Addiction Medicine: Closing the Gap between Science and Medicine, Columbia University , New York, NY, USA, 2012.

10) Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Association.2013.

11) Μc Lellan AT. Substance misuse and substance use disorders :Why do they matter in healthcare . Trans Am Clin Climatol Assoc.2017,128:112-130.

12) Wilens TE, Morrison NR. The interaction of attention deficit /hyperactivity disorder and substance abuse .Curr Opin Psychiatry.2011,24 (4) 280-5.

13) Willcut EG. The prevalence of DSM VI attention deficit / hyperactivity disorder :a meta analytic review. Neurotheraeutics. 2012,9(3): 490-9 .

14) Lelss, Humphreyw KL, Flory K, Liu R, Glass K. prospective association on childhood attention deficit/ hyperactivity disorder (ADHD) and substance use and abuse /dependence : a meta analytic review Clin Psychol Rev.2011,31 (3):328-41.

15) Groenman AP, Oosterlaan J, Rommelse N, Franke B, Roeyers H, Oades RD, ET AL. Substance use disorders patients: results from an international multi center study exploring DSM-IV and DSM 5criteria. Drug Alcohol Depend .2014,134 : 158-66.

16) Castells X, Ramos- Quiroga JA, Rigau D, Bosch R, Nogueira M, Vidal X, et al. Efficacy of methylphenidate for adults with attention deficit hyperactivity disorder : a meta regression analysis. CNS Drugs .2011,25 (2) 157-69.

17) Ebstein RP, Nemavon L, Klotz I, Gritsenko I, Belmarker RH. Additional evidence for an association between the dopamine D4 receptor (D4DR) exon III repeat polymorphism and the human personality trait of Novelty Seeking. Mol psychiatry 1997,2: 472 – 477.

18) Volkow ND, Wang GJ, Fowler JS, Ding YS. Imaging the effects of the methylphenidate on brain dopamine : new model on its therapeutic actions for attention deficit /hyperactivity disorder. Biol Psychiatry,2005, 57: 1410 1415.

19) Volkow ND, Swanson JM. Variables that effect the clinical use and abuse of methylphenidate in the treatment of ADHD. Am J. psychiatry. 2003, 160 : 1909 – 1918.

20) Kalivas PW, Volkow ND. The neural basis of addiction: a pathology of motivation and choice. Am J psychiatry. 2005, 162: 1403 – 1413.

21) Katusic SK, Barbaresi WJ, Colligan RC, Weaver AL, Leibson CL,er al. (2005). Psychostimulant treatment and risk for substance abuse among young adults with a history of attention -deficit / hyperactivity disorder : a popylation based , birth cohort study. J child Adolescent Psychopharmacol 15; 764 - 776.

22) Biederman J. Wilenw T.E., et al. Does attention deficit hyperactivity disorder impact the developmental course of drug and alcohol abuse and dependence, Biological Psychiatry ,1998,vol 44(pg.269 -273).

23) Downey K.K., Stelson F.W., Pomerlau O.F.,et al. Adult ADHD: Psychological test profiles in a clinical population , Journal of Nervous and Mental Disease,1997, vol.185 (pg. 32 – 38).

24) Rasmussen P., Gilberg C. Natural outcome of ADHD with developmental coordination disorder at age 22 years. A controlled longitudinal, community -based study . Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 2000, vol.39 (pg. 1424 -1431).

25) Carrol K. M. Rounsaville B.J.. H;istory and significance of childhood attention deficit disorder in treatment seeking cocaine abusers, comprehensive Psychiatry,1993.vol. 34 (pg. 75- 82).

26) Volkow N.D., Wang G.J., Ma Y., et al. Expectation enhances the regional brain metabolic and the reinforcing effects of stimulant in cocaine abusers, Journal of Neuroscience, 2003, vol.23 pg. 11461 – 11468).

27) Pomerleau O. F., Downey K. K., Stelson F. W., et al. Cigarette smoking in adult. Patients with co morbid Attention -Deficit /Hyperactivity Disorder ( ADHD), Alcohol and Alcoholism,2007, vol.42 (pg. 539 -543).

28) Vitulano ML, Fite PJ, Hopko DR, Lochman J,Wellsk, Asif I. Evaluation of under lying mechanisms in the link between childhood ADHD symptoms and risk for early initiation of substance use. Psychol Addict Behav(2014) 28: 816 – 27.10. 1037/aoo37504.

29) Caci H, Asherson P, Donfrancesco R, Faraone SV, Hervas A. Fitzerald M, et al. Daily life impairments associated with childhood/ adolescent attention – deficit/hyperactivity disorder as recalled by adults: Results from the European Lifetime Impairment survey. CNS spectrum (2014) 2014:1 – 1010. 1017/51092852914000078.

30) Psych central, 27 July 2017.

31) Carl Sherman , PHD. ADHD medication is not a gatway drug. In fact , teens and adult who seek treatment for their ADHD symptoms are much less likely to abuse drugs and alcohol than are their un diagnosed , untreated counterparts. Medically Review ED by attitudes ADHD medical review panel on October 22,2020.

32) Wilens TE. Impact of ADHD and its treatment on Substance abuse in adults J Clin Psychiatry 2004,65 (suppl 3) 28 -45.

33) Cruenelle CL, Van den Brink W, moggi F, Konstenius M, Franck J, Levin FR, et al. International consensus statement on screening, diagnosis and treatment of substance use disorder patients with comorbid attention deficit /hyperactivity disorder .Eur Addict Res.2018,24 (1):43 -51.

34) Bidwell LC, Gray JC, Weafer J, Palmer AA, de wit H, MacKillop J. Genetic influences on ADHD symptom dimensions: examination of a priori candidates gene -based tests, genome – wide vatiation, and SNP heriitability. Am J Med Genet B Neuropsychiatr Genet.2017,174 (4):458 – 66.

35) Vink J , Schellekens A. Relating addiction and psychiatric disorders science.2018,361 ( 6409): 1323 -4.

36) Luijten M, Schellekens AF, Kuenn S, Machielse MWJ, Sescousse G. Disruption of reward processing in addiction animage based meta analysis of functional magnetic resonance imaging studies. Jama Psychiaty .2017 ,74 (4) :387 – 98.

37) Austin A.M, Macgowan MJ, Wagner FF. Effective family based interventions for adolescents with substance use problems: a systematic review. Res Soc Work Pract. 2005,15(2):67 – 83.

38) Goossensen MA, Van de Glind G, Carpentier PJ, Wijsen RM, Van Duin D, Kooijj: An intervention program for ADHD in patients with substance use disorders: prelominary results of a field trial. J Subst Abuse Treat 2006,30L 253 – 259.

39) Zulauf CA, Sprich SE, Safren SA, Wilens TE: The complicated ralationship between attention deficit/ hyperactivity disorder and substance use disorders. Curr Psychiatry Rep 2014, 16:436.

40) Austin AM, Macgowan MJ, Wanger EF. Effective family- based interventions for adolescents with substance use problems : a systematic review. Res Soc Work Pract.2005,15 (2):67 – 83.

41) Riggs PD. Clinical approach to treatment of ADHD in adolescents with substance use disorders and conduct disorder. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 1998, 37(3) : 331 -2.